Έρευνες δείχνουν πως έχει οφέλη για τα πάντα, από την κατάθλιψη μέχρι την ηπατική ανεπάρκεια. Είναι απλώς η καφεΐνη ή κάτι άλλο;

Θυμάστε που οι άνθρωποι (και οι γιατροί τους) ανησυχούσαν κάποτε ότι ο καφές βλάπτει την καρδιά, προκαλεί έλκη και μας κάνει νευρικούς; Σε υπερβολικές ποσότητες, ο καφές, και πιο συγκεκριμένα, η καφεΐνη, μπορεί να προκαλέσει τέτοια προβλήματα. Αλλά δεν χρειάζεται να ανησυχούμε για δύο – τρία φλιτζάνια καφέ την ημέρα, καθώς πολλές μελέτες βρίσκουν πως ο καφές έχει οφέλη για την υγεία. Το 2011, ερευνητές ανέφεραν ευρήματα που αποδείκνυαν πως η κατανάλωση καφέ συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης στις γυναίκες, χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη στους άνδρες και χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και στους άνδρες και τις γυναίκες. Αν πάμε λίγο πίσω, θα συναντήσουμε αναφορές προστατευτικής δράσης του καφέ ενάντια σε πάρα πολλές ασθένειες, από τη νόσο του Πάρκινσον και τον διαβήτη μέχρι και ορισμένους τύπους καρκίνου.

Η καφεΐνη έχει μελετηθεί περισσότερο από κάθε άλλο συστατικό του καφέ και συνήθως είναι ο «ευεργέτης», ειδικά σε θέματα που αφορούν τον εγκέφαλο. Ο καφές όμως περιέχει κυριολεκτικά χιλιάδες διαφορετικές ουσίες και μερικές από αυτές πιστεύεται ότι συνεισφέρουν σε άλλα μέρη του σώματος. Μερικές μελέτες δείχνουν πως τόσο ο κανονικός, όσο και ο ντεκαφεϊνέ καφές έχουν τα ίδια αποτελέσματα, άρα το μυστικό κρύβεται σε κάποιο άλλο συστατικό και όχι την καφεΐνη.

Όπως όλα τα πράγματα στη ζωή, έτσι και η καφεΐνη και τα άλλα συστατικά του καφέ έχουν θετικές και αρνητικές επιδράσεις, οι οποίες μπορεί να αλληλοεξουδετερώνονται από την ποσότητα που καταναλώνουμε.

 

Η σχέση του καφέ με κάποιες παθήσεις

  • Αλτσχάιμερ: Μελέτες σε ανθρώπους και ζώα βρίσκουν ενδείξεις προστασίας. Μερικά πρωτογενή στοιχεία δείχνουν δραστηριότητα ενάντια στην βήτα-αμυλοειδή πλάκα, η οποία μπορεί να αποτελέσει παθολογικό αίτιο της νόσου Αλτσχάιμερ.
  • Καρκίνος: Μελέτες δείχνουν χαμηλότερο κίνδυνο για ορισμένες μορφές καρκίνου (ενδομητρίου, προστάτη, μαστού), αλλά όχι όλους (π.χ. οισοφάγου). Οι αντιοξειδωτικές και αντι-φλεγμονώδεις ουσίες του μπορεί να είναι υπεύθυνες για την πιθανή αντικαρκινική του δράση.
  • Διαβήτης: Φαίνεται πως ο καφές έχει προσωρινές επιδράσεις στην ινσουλίνη και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα που προωθούν τον διαβήτη. Η τακτική κατανάλωσή του συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο και η υψηλή πρόσληψη (3-6 φλιτζάνια την ημέρα) φαίνεται να έχει μεγαλύτερη επίδραση. Η προστασία μπορεί να προέρχεται από αυξήσεις της αδιπονεκτίνης και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα της ινσουλίνης και του σακχάρου στο αίμα.
  • Έμφραγμα: Ο καφές αυξάνει ορισμένους παράγοντες (όπως η ομοκυστεΐνη) που σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος. Η μέτρια όμως κατανάλωση (1-3 φλιτζάνια την ημέρα) έχει συνδεθεί με μικρή μείωση αυτού του κινδύνου. Τα αποδεικτικά στοιχεία για την πιθανή προστατευτική επίδραση είναι ισχυρότερα για τις γυναίκες.
  • Ηπατική νόσος: Ο καφές συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα των ενζύμων που υποδεικνύουν ηπατική βλάβη / φλεγμονή. Ο καφές μπορεί να βελτιώσει την απόκριση σε ορισμένες θεραπείες για ηπατίτιδα C. Τα ευρήματα υποδηλώνουν και προστασία έναντι του καρκίνου του ήπατος. Η καφεστόλη και η καγεόλη, ουσίες που βρίσκονται στον αφιλτράριστο καφέ, μπορεί να είναι υπεύθυνες για τα οφέλη στο ήπαρ.
  • Πάρκινσον: Οι μελέτες δείχνουν μέτρια (25%) μείωση του κινδύνου εμφάνισης Πάρκινσον για τους λάτρεις του καφέ. Το αποτέλεσμα είναι μικρότερο στις γυναίκες. Οι έρευνες έχουν βρει ενδείξεις δραστηριότητας στο τμήμα του εγκεφάλου που επηρεάζεται από την νόσο Πάρκινσον.
  • Εγκεφαλικό: Η μέτρια κατανάλωση καφέ (3-4 φλιτζάνια την ημέρα) σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Αλλά οι πιθανότητες εγκεφαλικού επεισοδίου μπορεί να αυξηθούν στο διάστημα αμέσως μετά την πρόσληψη, ιδιαίτερα στους μη τακτικούς καταναλωτές.

 

Καφεΐνη: Καλή για τον εγκέφαλο, κακή για τα άλλα;

Η καφεΐνη είναι η πιο συχνά καταναλωμένη ψυχοδραστική ουσία στον κόσμο και μερικές από τις επιδράσεις της στη συμπεριφορά (όπως η διέγερση) μοιάζουν με εκείνες που προκαλούνται από την κοκαΐνη, τις αμφεταμίνες και άλλες διεγερτικές ουσίες.

Ο καπνός και η μαριχουάνα επιταχύνουν το μεταβολισμό της καφεΐνης, ο οποίος μειώνει το χρόνο που κυκλοφορεί η καφεΐνη στο σώμα. Αντιθέτως, τα αντισυλληπτικά χάπια τον επιβραδύνουν. Ερευνητές εντόπισαν γονίδια που επηρεάζουν το φυσικό κίνδυνο ενός ατόμου ως προς το μεταβολισμό της καφεΐνης, που θα μπορούσε να εξηγεί γιατί μερικοί άνθρωποι είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στην καφεΐνη, ενώ άλλοι όχι.

Η περιεκτικότητα του καφέ σε καφεΐνη ποικίλλει σημαντικά, ανάλογα με τους κόκκους, την παρασκευή και άλλους παράγοντες, αλλά ο μέσος όρος για ένα φλιτζάνι καφέ είναι περίπου 100 mg καφεΐνης. Το τσάι έχει περίπου τη μισή. Ο ντεκαφεϊνέ έχει επίσης κάποια ποσότητα καφεΐνης, αλλά μόνο 2 με 4 mg ανά φλιτζάνι. Θανατηφόρα είναι η δόση 10 γρ. καφεΐνης, η οποία ισοδυναμεί με 100 φλιτζάνια καφέ.

 

Καφεστόλη και καγεόλη: Μείωση της χοληστερόλης

Οι λάτρεις του καφέ που ανησυχούν για τη χοληστερόλη δεν χάρηκαν με τα αποτελέσματα πρώιμων μελετών που έδειχναν ότι ο καφές αυξάνει τα επίπεδα της χοληστερόλης και της ιδιαίτερα της «κακής» (LDL). Αλλά με μια πιο προσεκτική εξέταση, τα νέα δεν ήταν τόσο κακά, επειδή αυτή η επίδραση φαίνεται να περιορίζεται στον αφιλτράριστο καφέ, όπως τον τούρκικο ή τον βρασμένο καφέ που καταναλώνεται στη Σκανδιναβία.

Τα συστατικά του καφέ που αυξάνουν τη χοληστερόλη είναι κάποιες ελαιώδεις ουσίες που ονομάζονται διτερπένια και οι κυριότερες εξ αυτών είναι η καφεστόλη και η καγεόλη. Επειδή αυτές είναι ελαιώδη σταγονίδια, ένα χάρτινο φίλτρο μπορεί να τις παγιδεύσει – άρα, ο καφές που είναι φιλτράρεται έχει πιθανώς λίγη, αν όχι μηδαμινή, επίδραση στα επίπεδα χοληστερόλης.

Κάποιες μελέτες έχουν δείξει πως εκτός από τα κλασσικά φίλτρα, η μέθοδος φιλτραρίσματος που χρησιμοποιείται στη Σιγκαπούρη (που αποκαλείται μέθοδος της «κάλτσας», επειδή χρησιμοποιεί ένα ύφασμα από νάιλον και βαμβάκι) και την Ινδία (μεταλλικό πλέγμα) ήταν επίσης αποτελεσματικές στην παγίδευση της καφεστόλης.

Ο εσπρέσσο περιέχει περισσότερη καφεστόλη και καγεόλη από τον καφέ φίλτρου, αλλά επειδή καταναλώνεται σε μικρότερες ποσότητες, μπορεί να μην έχει αισθητά αποτελέσματα στο επίπεδο της LDL.

 

Χλωρογενικό οξύ και άλλα αντιοξειδωτικά

Το χλωρογενικό οξύ και κάποιες άλλες αντιοξειδωτικές ουσίες μάλλον είναι υπεύθυνες για τη σχέση μεταξύ κατανάλωσης καφέ και χαμηλότερων ποσοστών καρδιακών παθήσεων και διαβήτη. Τα αντιοξειδωτικά είναι ουσίες που ακινητοποιούν κάποια αντιδραστικά μόρια προτού προλάβουν να βλάψουν ευαίσθητους ιστούς, όπως την επένδυση των αιμοφόρων αγγείων. Το χλωρογενικό οξύ είναι ίσως η κύρια αντιοξειδωτική ουσία στον πρωινό καφέ σας. Μερικά πειράματα έχουν δείξει ότι μπορεί να αναστείλει την απορρόφηση της γλυκόζης στο πεπτικό σύστημα και να εξισορροπήσει τα επίπεδα ινσουλίνης.

 

Ο καφές δεν είναι μεγάλη πηγή βιταμινών και ανόργανων συστατικών, αλλά ως ποτό φυτικής προέλευσης, περιέχει κάποια.

Ένα φλιτζάνι καφέ περιέχει περίπου 7 mg μαγνησίου, το οποίο είναι μια σταγόνα σε σχέση με την απαιτούμενη ημερήσια πρόσληψη (420 mg για τους άνδρες, 320 mg για τις γυναίκες). Αλλά επειδή δεν τρώμε αρκετά φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως, η πρόσληψη του μέσου ανθρώπου πέφτει 100 mg κάτω του ημερήσιου στόχου. Ένα – δυο φλιτζάνια καφέ μπορεί να βοηθήσουν στο να κλείσει λίγο αυτό το κενό.

Το κάλιο μπορεί να αντισταθμίσει μερικές από τις αρνητικές συνέπειες του νατρίου. Με περίπου 116 mg ανά φλιτζάνι, η συμβολή του καφέ στα 4.700 mg του καλίου που υποτίθεται πως πρέπει να λαμβάνουμε καθημερινώς είναι λίγο, αλλά είναι κάτι. Ένα φλιτζάνι καφέ έχει επίσης μικρές ποσότητες νιασίνης (0.5 mg) και χολίνης (6,2 mg).

Άλλο να λέμε πως ο καφές κάνει καλό και άλλο ότι κάνει τόσο καλό που η κατανάλωσή του θα πρέπει να συνιστάται. Όλες οι ευνοϊκές μελέτες και τα φαινομενικά υγιεινά συστατικά του καφέ είναι καλά νέα για τους λάτρεις του καφέ. Μπορούν να χαλαρώσουν και να απολαύσουν τη συνήθειά τους. Και οι άνθρωποι που δεν πίνουν καφέ μπορούν να βρουν πολλά άλλα πράγματα να κάνουν για να παραμείνουν υγιείς.

 

Lifeme
Healthy is the new Sexy!