Τα ποσοστά της παιδικής παχυσαρκίας αυξάνονται ραγδαία με το πέρασμα των χρόνων, παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα επηρεάζοντας την μετέπειτα υγεία και τη μακροβιότητα των παιδιών. Οι ρίζες της παιδικής παχυσαρκίας ξεκινούν από τη γενετική προδιάθεση του ατόμου καθώς και την αλληλεπίδραση αυτής με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες στους οποίους εκτίθεται κατά τη διάρκεια της ζωής  του, ξεκινώντας από την ενδομήτρια ζωή και φτάνοντας μέχρι την παιδική ηλικία και την εφηβεία. Ο έγκαιρος προληπτικός έλεγχος των παιδιών αυτών για συνοδά νοσήματα κρίνεται απαραίτητος στο στάδιο αυτό, προτού προκύψουν πιο σοβαρές επιπτώσεις για την υγεία τους. 

Διαγνωστικά κριτήρια –  Πώς θα καταλάβω ότι το παιδί μου είναι παχύσαρκο; 

  • Παιδί <2 ετών: 
    Παχύσαρκο: εάν το βάρος προς το μήκος του παιδιού είναι ≥97,7ο  εκατοστημόριο σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας 
  • Παιδί >2 ετών ή έφηβος: 
    Υπέρβαρο: 85ο ≤ ΔΜΣ< 95ο εκατοστημόριο 

    • Παχύσαρκο: ΔΜΣ≥ 95ο εκατοστημόριο  
    • Υπερβολικά παχύσαρκο: εάν είναι πάνω από το 120% του 95ου  εκατοστημορίου ή έχει ΔΜΣ≥ 35kg/m² (όλα ανάλογα με την ηλικία και το φύλο) 

Πρόληψη – Τι μπορώ να κάνω για να προλάβω την παχυσαρκία; 

  1. Αποφεύγετε την κατανάλωση ενεργειακά πυκνών τροφίμων και σνακ, τα οποία είναι συγχρόνως φτωχά σε θρεπτικά συστατικά π.χ. ποτά με ζάχαρη, αθλητικά ποτά, τυποποιημένοι χυμοί φρούτων, fast food, σιρόπι καλαμποκιού υψηλό σε φρουκτόζη, πλούσια σε λίπος ή πλούσια σε νάτριο επεξεργασμένα τρόφιμα (πατατάκια, αλλαντικά). 
  2. Προτιμάτε την κατανάλωση ολόκληρων φρούτων αντί χυμών φρούτων. 
  3. Κινητοποιείστε τα παιδιά σας να κάνουν από 20 μέχρι και 60 λεπτά έντονης φυσικής δραστηριότητας τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα ώστε να βελτιώσουν τη μεταβολική τους υγεία και να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας. 
  4. Εξασφαλίστε για τα παιδιά σας καλύτερη ποιότητα ύπνου που συμβάλλει στη μείωση της πιθανότητας για ανάπτυξη παιδικής παχυσαρκίας λόγω αλλαγών στη θερμιδική πρόσληψη και τον μεταβολισμό του παιδιού. 
  5. Περιορίστε τις ώρες έκθεσης του παιδιού σας μπροστά σε οθόνη στον ελεύθερό του χρόνο (εξαιρείται ο χρόνος που αφιερώνεται στον υπολογιστή για ακαδημαϊκές υποχρεώσεις) (π.χ. Η/Υ, τηλεόραση, κινητό). 

 

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΚαι αν το παιδί μου είναι ήδη υπέρβαρο/ παχύσαρκο; 

Στόχος της ομάδας ειδικών υγείας θα πρέπει  να είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής όλων των μελών της οικογένειας, κάνοντας μια συλλογική προσπάθεια για βελτίωση των διατροφικών τους συνηθειών και συμπεριφορών καθώς και των επιπέδων της φυσικής τους δραστηριότητας.  

1ο ΒΗΜΑ: Υιοθέτηση υγιεινών διαιτητικών συνηθειών από όλη την οικογένεια. 

  • Και εδώ προσπαθήστε να αποφύγετε τρόφιμα και σνακ με πολλές θερμίδες αλλά λίγα θρεπτικά συστατικά 
  • Προτιμήστε την κατανάλωση ολόκληρων φρούτων αντί χυμών φρούτων 
  • Εκπαιδεύστε τα παιδιά  για τον έλεγχο του μεγέθους  της μερίδας τους 
  • Προσπαθήστε να μειώσετε την πρόσληψης κορεσμένων λιπαρών για παιδιά >2 ετών και εφήβους (μείωση ζωικών προϊόντων, γαλακτοκομικών με πολλά λιπαρά, βούτυρο, σκληρές μαργαρίνες κ.λπ) 
  • Προσπαθήστε να αυξήσετε την ημερήσια κατανάλωση φυτικών ινών, φρούτων και λαχανικών 
  • Προγραμματίστε τα γεύματα των παιδιών ώστε να αποφύγουν το πιθανό »τσιμπολόγημα» ιδιαίτερα μετά το σχολείο και το δείπνο 

 

2ο ΒΗΜΑ: Ένταξη της φυσικής δραστηριότητας στην καθημερινότητά της οικογένειας.
Η άσκηση είναι ύψιστης σημασίας. Γι αυτό είναι πολύ σημαντικό να ενθαρρύνεται η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας διάρκειας αρχικά 20 λεπτών με στόχο τα 60 λεπτά ημερησίως σε μέτρια έως έντονη ένταση.  

 

3ο ΒΗΜΑ:  Διερεύνηση άλλων παραγόντων 

  • Αναγνωρίστε τα ερεθίσματα που οδηγούν τα παιδιά στην αυξημένη κατανάλωση τροφής όπως στρες, οκνηρία, μοναχικότητα, ώρες μπροστά σε οθόνη. 
  • Προσπαθήστε να περιορίσετε τις ώρες μπροστά στην οθόνη στη 1-2 ώρες ημερησίως και να μειώσετε τις καθιστικές δραστηριότητες. 
  • Εξετάστε το ενδεχόμενο να χρειαστεί ψυχολογική υποστήριξη από ομάδα ειδικών υγείας. Σε κάποιες περιπτώσεις συνίσταται ακόμα και η φαρμακοθεραπεία. 

Πηγή: Pediatric Obesity—Assessment, Treatment, and Prevention: An  ndocrine Society Clinical Practice Guideline, J Clin Endocrinol Metab, March 2017, 102(3):1–49 

Επιμέλεια
Δανάη Ευλογημένου, Κλινική Διαιτολόγος 

 

Έφη Κολοβέρου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος με ειδίκευση στο Διαβήτη, B.Sc., M.MedSci., PhD. Υπεύθυνη Κέντρου Διαιτολογικής Υποστήριξης και Εκπαίδευσης Nutriclinic