Είναι πια αποδεδειγμένος ο ρόλος και η σημασία της διατροφής στη μεγιστοποίηση της απόδοσης και την αποφυγή των τραυματισμών στους αθλητές. Ωστόσο υπάρχουν αθλήματα τα οποία απαιτούν ή αναγκάζουν τον αθλητή να έχει μια συνεχή και κατά συνέπεια προβληματική ενασχόληση και έλεγχο του σωματικού του βάρους. Οι πιο συνηθισμένες είναι διάφορες άτυπες μορφές νευρικής ανορεξίας, βουλιμίας και επεισοδιακής υπερφαγίας.

Οι αθλητές οι οποίοι παρουσιάζουν κάποιου είδους διατροφικής διαταραχής έχουν την τάση να κάνουν αυστηρή κριτική στον εαυτό τους, να βάζουν θεωρητικά άπιαστους και υψηλούς αθλητικούς στόχους ενώ είναι πολύ συχνό φαινόμενο να επηρεάζεται η ψυχολογία τους για τον αγώνα από τα παραπανίσια κιλά που μπορεί να έχουν. Συνηθισμένο φαινόμενο είναι να παρατηρούνται αισθήματα ντροπής και αμηχανίας στις καθημερινές αθλητικές δραστηριότητες με συνέπεια να υιοθετούνται ψυχαναγκαστικές-καταναγκαστικές συμπεριφορές.

Τόσο η νευρική ανορεξία όσο και η βουλιμία αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος και χαρακτηρίζονται από ελλιπή έλεγχο της διατροφικής συμπεριφοράς του ατόμου. Επεισόδια υπερφαγίας τα οποία συνοδεύονται από αποβολή της προσλαμβάνουσας τροφής με τη χρήση καθαρτικών ή διουρητικών και της πρόκλησης εμετού είναι χαρακτηριστικό της νόσου. Η κληρονομικότητα, το φύλο, η ηλικία, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, το άγχος, η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές σε συνδυασμό με τις ιδιαιτερότητες της προσωπικότητας ενός ατόμου είναι μερικοί από τους παράγοντες που ωθούν το άτομο να εκδηλώσει αποκλίνουσα συμπεριφορά σε σχέση με το φαγητό.

Οι έρευνες καταδεικνύουν ότι οι γυναίκες αθλήτριες είναι πιο ευάλωτες και εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά των παραπάνω διαταραχών από ότι οι άντρες αθλητές. Οι πιέσεις που μπορεί να δέχονται από τους προπονητές και τον κοινωνικό περίγυρο για τη μείωση του σωματικού τους βάρους μπορεί να οδηγήσουν σε προβληματικές συμπεριφορές αναφορικά με τη διατροφή.

To πιο γνωστό σύνδρομο είναι η Αθλητική Τριάδα ή αλλιώς Τριαδικό Σύνδρομο των αθλητριών. Αναφέρεται σε τρεις αλληλένδετες καταστάσεις:

  • Διαταραχές λήψης τροφής
  • Διαταραχές έμμηνου κύκλου
  • Μειωμένη οστική πυκνότητα

Η αθλητική τριάδα αφορά αθλήτριες που ασχολούνται με τη γυμναστική, το μπαλέτο, το πατινάζ, δρόμους μεγάλων αποστάσεων, ποδηλασία, κολύμβηση, πολεμικές τέχνες, ιππασία και κωπηλασία όπου το σωματικό βάρος αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επιτυχία.


ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τα σημαντικότερα προβλήματα του τριαδικού συνδρόμου είναι οι διαταραχές του κύκλου, η αμηνόρροια, η οστεοπόρωση, η αυξημένη πιθανότητα πρόκλησης καταγμάτων, οι διαταραχές στον ψυχικό κόσμο του ατόμου και η μελλοντική μείωση των αθλητικών επιδόσεων.

Διαταραχή έμμηνου κύκλου

Η επαναφορά του έμμηνου κύκλου απαιτεί πολύ χρόνο, μείωση των καταστάσεων στρες αλλά πολύ συχνά και ορμονική θεραπεία. Δεν πρέπει να παραβλέπεται, τόσο από τον κοινωνικό περίγυρο αλλά κυρίως από την ίδια την αθλήτρια, ως κατάσταση δεδομένη λόγω του αθλητισμού. Η έγκαιρη αντιμετώπιση υπό την καθοδήγηση γυναικολόγου είναι απαραίτητη για την αποτροπή της μείωσης της οστικής φθοράς τουλάχιστον.

Μειωμένη Οστική πυκνότητα

Η οστική πυκνότητα αυξάνεται εφόσον ακολουθηθεί αυστηρή ορμονική θεραπεία αλλά και πάλι με κύριο στόχο την μείωση της επακόλουθης φθοράς. Είναι πάρα πολύ σημαντικός ο ρόλος του διατροφολόγου στην ενίσχυση της οστικής πυκνότητας.

Διατροφικές διαταραχές

Οι διατροφικές διαταραχές, για την θεραπεία τους απαιτούν την συμβολή επαγγελματικής ψυχολογικής παρακολούθησης. Η διατροφική αντιμετώπιση για την επαναφορά καλής κατάστασης θρέψης κρίνεται αναγκαία. Με την σωστή καθοδήγηση οι διατροφικοί στόχοι μπορεί να επιτευχθούν και η αθλήτρια να αισθανθεί πολύ καλύτερα.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ

Οι αξιόλογες αθλητικές επιδόσεις συχνά συνοδεύονται από σημαντικές επιπτώσεις.  Οι αθλητές, οι οποίοι εκδηλώνουν διατροφικά προβλήματα, βιώνουν χαμηλή ποιότητα ζωής, παρουσιάζουν κοινωνική απόσυρση και χαμηλή αθλητική απόδοση και χρειάζεται οπωσδήποτε να αναγνωρίσουν το πρόβλημα έγκαιρα και να δουλέψουν με το κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό προκειμένου να βρουν λύση στο πρόβλημα τους. Η ενημέρωση των προπονητών, των γονέων και η εκπαίδευση τους ώστε να αντιληφθούν έγκαιρα και να αναφέρουν πιθανές αποκλίνουσες συμπεριφορές σε σχέση με τη διατροφή και το σωματικό βάρος είναι πολύ σημαντική ώστε να αποτραπούν σημαντικά προβλήματα υγείας που μπορεί να προκύψουν.

Παναγιώτης Κλειάσιος

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Απόφοιτος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου με ειδίκευση στην Αθλητική Διατροφή
Μιχαλακοπούλου 56, Αθήνα
Τηλ: 2130442368, 6976452830
Email: kleiasiospanagiotis@gmail.com
Fb: Παναγιώτης Κλειάσιος-Nutriedition