Πόσες φορές σας είπαν ως παιδί να φάτε το ψωμί σας με βούτυρο και μέλι για να «δυναμώσετε»; Πάμε στοίχημα ότι σας άρεσε πολύ! Εξάλλου ποιο παιδί μπορεί να αντισταθεί στη γλυκιά γεύση του μελιού και στην απαλή υφή του; Μάλιστα, υπάρχουν πολλά γιατροσόφια επειδή υποστηρίζεται ότι το μέλι έχει φαρμακευτικές ιδιότητες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία εγκαυμάτων και τραυμάτων λόγων των αντιμικροβιακών ιδιοτήτων του. 

Μπορεί, ο μέσος αναγνώστης να είναι επιφυλακτικός ακούγοντας αυτές τις φυσικές εναλλακτικές οι οποίες δεν υποστηρίζονται από οποιαδήποτε επιστημονική έρευνα. Όμως δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε ότι το μέλι έχει δείξει να έχει κάποια θεραπευτικά αποτελέσματα εδώ και εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια που περνούν από τη μια γενιά στην άλλη. 

 

Έχει το μέλι φαρμακευτικές ιδιότητες; 

Πολλές τυχαιοποιημένες μελέτες έχουν αναδείξει τις θεραπευτικές ιδιότητες του μελιού όσο αφορά την επούλωση πληγών, έλκους αλλά κυρίως σε προβλήματα του ανώτατου αναπνευστικού σε παιδιά όπως ο οξύς βήχας. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια ερευνάται η  αντιφλεγμονώδης και αντιμικροβιακή δράση σε ασθενείς με διαβήτη που υποφέρουν από επιπλοκές όπως το διαβητικό πόδι. 

Φαίνεται ότι οι αντιμικροβιακές ιδιότητες του μελιού προκαλούνται κυρίως επειδή είναι υγροσκοπικό, που σημαίνει ότι έχει την ικανότητα να απορροφά νερό από το περιβάλλον. Αλλά τι σημαίνει αυτό και γιατί πρέπει να σας νοιάζει; Ότι δεν παρέχει σχεδόν καθόλου νερό στα μικρόβια για να αναπτυχθούν. Έχει επίσης χαμηλό ρΗ, καθιστώντας ένα περιβάλλον που συνήθως είναι πολύ όξινο για τα περισσότερα μικρόβια. 

Αποδεικνύεται ότι από την αρχαία Ελλάδα το μέλι είχε εφαρμογές σε διάφορες θεραπείες. Στην αρχαία Ελλάδα, το 350 π.Χ., ο Ιπποκράτης, συνιστούσε τη χρήση πολλών διαφορετικών τύπων μελιού για τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων. Εκείνη την εποχή βέβαια δεν υπήρχε μαζική παραγωγή μελιού, έτσι ώστε οι άνθρωποι λάμβαναν πραγματικά βιολογικό μέλι και τίποτα άλλο. 

Το μέλι στις ημέρες μας είναι ένα μείγμα φρουκτόζης και γλυκόζης (82% περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες). Αντίθετα με την κοινή πεποίθηση, περιέχει αμελητέες ποσότητες βιταμινών και μετάλλων. Επίσης περιέχει μικροποσότητες αντιοξειδωτικών ουσιών. 

 

Ποιο μέλι θεωρείται όμως το καλύτερο; 

Το καλύτερο μέλι, είναι το βιολογικό πευκόμελο. Παράγεται από μέλισσες που συλλέγουν μελιτώματα αντί νέκταρ λουλουδιών. Τα μελιτώματα παράγονται από τις σακχαρούχες εκκρίσεις εντόμων που παρασιτούν και τρέφονται από τους χυμούς του δέντρου (π.χ. έλατα, πεύκα, βελανιδιές, κλπ.) τις οποίες συλλέγουν οι μέλισσες και με τη βοήθεια διαφόρων ενζύμων τις μετατρέπουν σε μέλι. Όσο απλό κι αν ακούγεται, το μελίτωμα διαφέρει χημικά από το μέλι ανθέων που αγοράζετε στο σούπερ μάρκετ. Είναι συνήθως πιο σκούρο με υψηλότερη περιεκτικότητα σε ανόργανα άλατα, και έχει πιο δυνατή γεύση και ιδιαίτερα διατροφικά και θεραπευτικά οφέλη. 

 

Ποια είναι η διαφορά από το μέλι ανθέων; 

Το πευκόμελο έχει σχεδόν κόκκινο-καφέ χρώμα και πικάντικο άρωμα. Η γεύση του είναι ξυλώδης και θυμίζει καραμέλα. Ένα σημαντικό γεγονός είναι ότι είναι πλούσιο σε μέταλλα και δεν κρυσταλλώνει γρήγορα, αφού η φυσική περιεκτικότητά του σε γλυκόζη είναι χαμηλή, πράγμα που σημαίνει ότι σε σύγκριση με τα ανθόμελα δεν χρειάζεται να θερμαίνεται για να χρησιμοποιηθεί. Από τις ουσίες πουπεριέχει επικρατούν τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία (το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, ο χαλκός κλπ.), τα οποία βρίσκονται σε μεγάλες συγκεντρώσεις στο ελληνικό πευκόμελο. 

 

Περιέχει υψηλά επίπεδα αντιοξειδωτικών 

Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα ανακαλύψαμε ότι σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό Journal of Microbiology, Biotechnology and Food Sciences, το οποίο συνέκρινε 18 ποικιλίες μελιού βρήκαν ότι τα ελληνικά βιολογικά πευκόμελα είχαν τις ισχυρότερες αντιβακτηριακές ιδιότητες μεταξύ όλων των ελεγχθέντων μελιών. Βρέθηκε να ασκούν αντιβακτηριακή δράση κατά του Ε coli, S. marcescens, Β sphaericus, S. epidermidis, και Β subtilis. 

Δεν είναι όλα τα μέλια ίδια 

Η σύσταση, η ποιότητα, τα οργανοληπτικά στοιχεία, ακόμη και η μορφή του μελιού, διαφέρουν από φυτό σε φυτό, από περιοχή σε περιοχή, ακόμη και από χρονιά σε χρονιά, γιατί επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες και τη χλωρίδα. Τα σκουρόχρωμα μέλια έχουν μεγαλύτερες ποσότητες αντιοξειδωτικών στοιχείων. Ωστότο, το καλύτερο πευκόμελο παράγεται σε μικρές ποσότητες από μελισσοκόμους που νοιάζονται για την ποιότητα του. Στην Ελλάδα, στο μικρό νησί της Θάσου, το πευκόμελο που παράγουν οι μελισσοκόμοι, είναι ένα από τα καλύτερα που έχουμε δοκιμάσει ποτέ. 

 

Δέσποινα Μαρσέλου

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος με εξειδίκευση στην κλινική διατροφή και στα αυτοάνοσα νοσήματα (B.Sc., M.Sc.)